İnteryer dizaynda istifadəçi mərkəzli planlama
İstifadəçi mərkəzli planlama interyer dizaynın ən ağıllı və uzunömürlü yanaşmalarından biridir. Bu modeldə əsas sual belədir:
“Bu məkan necə görünməlidir?” yox, “Bu məkanda yaşayan insan necə yaşayır?”
Yəni dizayn estetikadan başlayıb istifadəçiyə uyğunlaşdırılmır, əksinə istifadəçidən başlayıb estetikaya çevrilir.
İstifadəçi mərkəzli planlama nədir?
Bu yanaşma məkanın:
-
gündəlik istifadə ssenarilərinə
-
hərəkət vərdişlərinə
-
fiziki rahatlıq ehtiyaclarına
-
psixoloji komfortuna
uyğun şəkildə qurulmasını nəzərdə tutur.
Nəticədə interyer:
-
yorucu deyil
-
məcbur etməyən
-
intuitiv və axıcı
olur.
Əsas prinsiplər
1. Gündəlik həyat ssenarilərinin analizi
Planlama “ideal şəkil” üzərindən yox, real gündəlikdən başlamalıdır:
-
Səhər necə oyanılır?
-
Evdə neçə nəfər yaşayır?
-
Yemək harada və necə yeyilir?
-
İş, istirahət, qonaq qəbul etmə necə baş verir?
👉 Məkan bu ssenarilərə uyğun qurulduqda istifadə rahatlığı avtomatik yaranır.
2. Hərəkət axınının düzgün qurulması
İstifadəçi mərkəzli dizaynda:
-
keçidlər rahatdır
-
yollar üst-üstə düşmür
-
məkanlar bir-birini kəsmir
Məsələn:
-
mətbəx → yemək → qonaq zonası ardıcıllığı
-
yataq → geyinmə → vanna otağı əlaqəsi
Bu axın insanı düşünməyə məcbur etmir — məkan özü yol göstərir.
3. Funksional zonaların dəqiq ayrılması
Eyni məkan bir neçə funksiyanı daşıya bilər, amma:
-
vizual olaraq ayrılmalı
-
istifadə zamanı toqquşma yaratmamalıdır
Məsələn:
-
iş guşəsi istirahət zonasını pozmamalıdır
-
uşaq oyun sahəsi keçid yolunda olmamalıdır
Bu, həm səliqə, həm də psixoloji rahatlıq yaradır.
4. Ölçü və ergonomika
İstifadəçi mərkəzli dizayn:
-
real ölçülərə
-
insan bədəninə
-
rahat hərəkət məsafələrinə
əsaslanır.
Yəni:
-
mebel “gözəl görünsün” deyə yox, rahat istifadə edilsin deyə seçilir
-
dolab, masa, oturacaq ölçüləri real ehtiyaca uyğun olur
5. Vizual və psixoloji rahatlıq
İnsan məkanda:
-
sıxılmamalı
-
yorulmamalı
-
gərginlik hiss etməməlidir
Buna nail olmaq üçün:
-
sadə planlama
-
təmiz vizual xətt
-
sakit rəng keçidləri
-
artıq detalların minimumu
istifadə olunur.
Nəticə
İstifadəçi mərkəzli planlama:
-
dizaynı gündəlik həyatla barışdırır
-
məkanı “yaşanan” edir
-
estetik və funksiyanı balanslaşdırır
Belə interyerlər:
-
daha uzunömürlü olur
-
daha az dəyişiklik tələb edir
-
istifadəçini yormur, dəstəkləyir